Η τηλεργασία ήρθε για να μείνει

Για περίπου δύο χρόνια έπρεπε να ξοδεύω καθημερινά τρεις ώρες στα ΜΜΕ για το πηγαινέλα στη δουλειά μου, καθώς έπρεπε να διανύσω 15 χιλιόμετρα για να φτάσω στο κέντρο της Αθήνας. Ήταν εξαντλητικό και εκνευριστικό. Απλά χάνοντας ένα λεωφορείο θα σήμαινε τουλάχιστον τριάντα λεπτά περισσότερο για το ταξίδι μου. Αν μου έδιναν τότε την επιλογή να δουλέψω από το σπίτι μόνο κροκοδείλια δάκρυα θα είχα για το γραφείο. Εξάλλου, «η δουλειά είναι κάτι που κάνεις, όχι κάτι στο οποίο ταξιδεύεις».

Η εργασία από οπουδήποτε ήταν ένα όνειρο για πολλούς υπαλλήλους. Τι είναι καλύτερο από το να δουλεύεις από το δικό σου ασφαλές και άνετο περιβάλλον; Και το COVID-19 επιτάχυνε αυτήν την τάση.

Σύμφωνα με μια μελέτη του Pew Research Center, σχεδόν το 55% των εργαζομένων που δοκίμασαν την τηλεργασία το τελευταίο διάστημα, δεν θα επέλεγαν να επιστρέψουν εξολοκλήρου στα γραφεία, ακόμα κι αν δεν διέτρεχαν κάποιο υγειονομικό κίνδυνο.

Η θετική πλευρά

Η τηλεργασία ήταν ένα από τα προφανή πρώτα μέτρα στο ξεκίνημα της πανδημίας. Χωρίς σαφές χρονοδιάγραμμα για το πότε θα επιστρέψουμε στην κανονικότητα, οι κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο επέβαλαν την τηλεργασία και οι εργαζόμενοι βλέπουν ένα ενδεχόμενο που θα ήταν αδιανόητο ένα χρόνο πριν: δουλέψτε από οπουδήποτε θέλετε. Η επιτυχία της τηλεργασίας την καθιστά ως ένα μέτρο υποψήφιο προς παραμονή ακόμη και σε έναν μετά-κόβιντ κόσμο, δικαιώνοντας τον Μίλτον Φρίντμαν που έλεγε ότι «Τίποτα δεν είναι τόσο μόνιμο όσο ένα προσωρινό κυβερνητικό πρόγραμμα».

Η εκτός γραφείου εργασία μπορεί να σημαίνει βελτιωμένη ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής με λιγότερες χρόνο για μετακινήσεις, περισσότερο ύπνο, ακόμη και καλύτερες δίαιτες. Οι εργοδότες μπορούν επίσης να κερδίσουν. Η πρώτη αμφιβολία σχετικά με την αποτελεσματικότητα της τηλεργασίας αφορά την παραγωγικότητα κι είναι ακόμη πολύ νωρίς για να έχουμε μια πλήρη εικόνα. Ωστόσο, ορισμένα σαφή κίνητρα για τους εργοδότες για να διατηρήσουν την τηλεργασία περιλαμβάνουν το μικρότερο γενικό κόστος, καθώς οι εταιρείες θα στραφούν προς μικρότερα γραφεία με λιγότερα ενοίκια, λογαριασμούς και άλλα λειτουργικά κόστη.

Επίσης, φαίνεται ότι πέρα από εμάς κερδισμένο είναι και το περιβάλλον.

Κατά τη διάρκεια των πρώτων λοκντάουν είδαμε τη θετική επίδραση που έχει ο βραδύτερος ρυθμός των ανθρώπινων δραστηριοτήτων στο περιβάλλον. Τα δελφίνια ήρθαν κοντά στα λιμάνια μας, τα ελάφια περπάτησαν με ασφάλεια στους χωρίς οχήματα δρόμους και όλοι απολαύσαμε καλύτερη θέα με λιγότερη αιθαλομίχλη. Η εργασία από το σπίτι μπορεί να ωφελήσει τον πλανήτη λόγω των λιγότερων μετακινήσεων άρα και λιγότερων εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, λιγότερα απορρίμματα χαρτιού και πλαστικών και μειωμένη κατανάλωση ενέργειας.

Εάν η τηλεργασία γίνει πρότυπο, δημιουργούνται νέες ευκαιρίες και για αγροτικές και αστικές περιοχές. Η ύπαιθρος μπορεί να ωφεληθεί από άτομα που προτιμούν να μετακινηθούν εκεί λόγω του μειωμένου κόστους ή για του διαφορετικού τρόπου ζωής, ενώ οι πόλεις μπορούν να πάρουν μια βαθιά ανάσα και να ξανασχεδιαστούν για να καταπολεμήσουν τις ελλείψεις κατοικιών και ανοιχτών χώρων.

Αλλά δεν είναι όλα ιδανικά

Υπάρχουν ακόμη ορισμένα σημαντικά ζητήματα που πρέπει να ληφθούν υπόψη. Άραγε, η νέα ευελιξία θα συνδυαστεί και με ορισμένους κανονισμούς που να προστατεύουν τους υπαλλήλους; Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι με τα σημερινά δεδομένα από τις συγκεκριμένες ώρες γραφείου υπάρχει ο κίνδυνος να πάμε σε διαθεσιμότητα όλη την ημέρα. Ο έλεγχος και η απάντηση μηνυμάτων ηλεκτρονικού ταχυδρομείου μετά τις ώρες εργασίας θα πρέπει να θεωρούνται υπερωρίες. Επιπλέον, οι εταιρείες θα μοιραστούν το κέρδος από το μειωμένο λειτουργικό κόστος με τους υπαλλήλους;

Πρέπει επίσης να λάβουμε υπόψη ότι δεν έχουν όλοι για γραφείο-σπίτι ένα ωραίο, άνετο διαμέρισμα στο κέντρο της πόλης ή σε ένα ήσυχο προάστιο. Τα άτομα σε μικρά διαμερίσματα είτε μόνα τους είτε με οικογένεια ή και σε κοινόχρηστα διαμερίσματα, δυσκολεύονται να προσαρμοστούν. Για μερικούς από αυτούς, η μετακίνηση προς τα γραφεία κατά τη διάρκεια του λοκντάουν ήταν ένα παράθυρο στον κόσμο που τους επέτρεπε να «ξεφύγουν», το οποίο ήταν καθοριστικό για την ψυχική τους υγεία. Αυτό είναι συμπληρωματικό της κύριας ανησυχίας για την απομακρυσμένη εργασία: η έλλειψη ανθρώπινης, πρόσωπο-με-πρόσωπο, αλληλεπίδρασης μεταξύ των εργαζομένων μπορεί να δημιουργήσει ένα κοινωνικά απομονωμένο σύνολο μοναχικών ανθρώπων.

Η επιλογή είναι κλειδί

Οι εργαζόμενοι δεν προτιμούν απαραίτητα τη τηλεργασία, αλλά την πιθανή ευελιξία που μπορεί να προσφέρει. Αυτή η ευελιξία περιλαμβάνει την επιλογή εργασίας σε γραφείο, σε σπίτι ή και σε τυχαίο χωριό ή την εναλλαγή μεταξύ γραφείου και σπιτιού. Ο μετα-κόβιντ κόσμος της εργασίας πρέπει να προσβλέπει στην εξεύρεση λύσεων και να επικεντρώνεται στην ευημερία των εργαζομένων, αξιοποιώντας παράλληλα την ευκαιρία να μοιραστούν τα οφέλη με όλους τους ενδιαφερόμενους.