Μια ματιά στον διαβουλευτικό μηχανισμό

Η διαβούλευση έχει ορισμένα βασικά στάδια, ξεκινώντας με την επιλογή των συμμετεχόντων και καταλήγοντας στην εισήγηση προτάσεων.

Τυχαία επιλεγμένοι πολίτες – βάσει ορισμένων δημογραφικών κριτηρίων -επιλέγονται για να συμμετάσχουν στις διαβουλευτικές δημοκρατίες. Όσοι επιλεγούν μαζεύονται σε ένα προκαθορισμένο χώρο και χρόνο όπου τους παρέχονται πληροφορίες (σε ένα φάκελο για παράδειγμα) από διάφορους ειδικούς για ένα θέμα που δείχνει τα πλεονεκτήματα ή τα μειονεκτήματα των διάφορων επιλογών. Οι πολίτες κατόπιν συζητούν και σταθμίζουν τα διάφορα επιχειρήματα ενώ οι παρόντες εμπειρογνώμονες απαντάνε σε τυχόν ερωτήσεις. Μέσω αυτής της διαδικασίας, οι πολίτες μπορούν να καταλήξουν σε συμφωνία σχετικά με το ποια δράση ή πολιτική θα είναι η καλύτερη για το κοινό συμφέρον κι η βάση της συζήτησης είναι η στάθμιση, όχι κομματικές βλέψεις.

Οι δύο βασικοί μηχανισμοί της διαβούλευσης, οι ασφαλείς χώροι και η τυχαία επιλογή, δεν είναι ούτε πρωτόγνωροι ούτε ξένοι.

Αρχικά, οι προαναφερθέντες χώροι είναι τα λεγόμενα μίνι συμβούλια πολιτών που στοχεύουν στην δημιουργία ενός μικρόκοσμου. Αυτό θυμίζει και τα ίδια τα κοινοβούλια που ξέρουμε. Αυτά σχεδιάστηκαν για να φιλοξενήσουν τους εκπροσώπους των πολιτών, οργανωμένοι σε κόμματα, όπου θα συζητούσαν, θα συμβουλεύονταν και θα αναζητούσαν λύσεις για τα προβλήματα του λαού. Δυστυχώς, η πραγματικότητα απέχει αρκετά από αυτήν την ονειρική εικόνα. Λόμπι, συμφέροντα κάθε είδους, ευνοιοκρατία, προσωπικοί και κομματικοί πολιτικοί στόχοι εμποδίζουν τα κοινοβούλια να εκπληρώσουν τον επιδιωκόμενο ρόλο τους.

Όσον αφορά την τυχαία διαλογή αυτή προέρχεται από την Αρχαία Αθήνα. Ενδεχομένως οι περισσότεροι να έχουμε την εντύπωση ότι η Αρχαία Αθήνα ήταν μόνο αμεσοδημοκρατική αλλά ο θεματοφύλακας της αθηναϊκής δημοκρατίας ήταν η Βουλή των 500 που απαρτιζόταν από κληρωτά μέλη και ήταν υπεύθυνη για τα προβουλεύματα, δηλαδή την ημερήσια διάταξη της Εκκλησίας του Δήμου, του καθαρά αμεσοδημοκρατικού θεσμού. Η διαφορά είναι ότι σήμερα διαθέτουμε πολύ καλύτερα στατιστικά εργαλεία για να επιλέξουμε πολίτες-εκπροσώπους από τον πληθυσμό.